کهن‌الگوهای آسیب‌پذیر چیستند؟ و چرا حواس این زنان به همه هست جز خودشون

کهن‌الگوهای آسیب‌پذیر شامل سه تا کهن‌الگوی دیمیتر، هرا و پرسفون می‌شه. دیمیتر کهن‌الگوی مادر یا غلاته، هرا کهن‌الگوی همسر و زناشویی و پرسفون هم کهن‌الگوی دختر یا دوشیزه و ملکه‌ی جهان زیرینه. این سه تا کهن‌الگو ارتباط‌محور هستن و بخش مهمی از هویتشون رو از وابستگی، پیوند و رابطه با دیگران می‌گیرن.

در این سه کهن‌الگو، رابطه و پیوند با دیگران نقش پررنگی در تجربه‌ی هویت و رضایت فرد داره. به همین دلیل، توجه به نیازها و خواسته‌های دیگران می‌تونه بخش بزرگی از انرژی روانی این زنان رو به خودش اختصاص بده.

کهن‌الگوهای آسیب‌پذیر، به‌ویژه هرا و دیمیتر، زنانی مراقبت‌کننده و حمایت‌کننده هستن و دوست دارن همسر خوبی باشن یا حواسشون به خانواده‌ی همسرشون باشه. البته در جوامع مردسالار این سه تا کهن‌الگو ارزش و منزلتشون بیشتر از کهن‌الگوهای دیگه هست.

البته کهن‌الگوی آفرودیت که انرژی تحول‌آفرین و کیمیاگره، اینم مستعد برقراری رابطه و پیونده، اما انرژیش فرق می‌کنه و زاویه‌ی نگاهش با کهن‌الگوهای آسیب‌پذیر متفاوته.

چرا به این سه کهن‌الگو می‌گیم آسیب‌پذیر؟

دو کهن‌الگوی آرتمیس و آتنا دارای ویژگی‌هایی مثل تمرکز روی هدف، قاطعیت و واقع‌گرایی هستن. اما کهن‌الگوهای آسیب‌پذیر، دیمیتر، هرا و پرسفون، این ویژگی‌ها رو ندارن.

می‌دونیم که کهن‌الگوهای باکره اصلا بهشون تجاوز نشده، از طرف مردان تحقیر نشدن، تحت تسلط مردان قرار نگرفتن یا ربوده نشدن، اما کهن‌الگوهای آسیب‌پذیر به خاطر نیازشون به رابطه و داشتن پیوند با مردان مورد تجاوز قرار گرفتن، ربوده شدن، مغلوب و تحقیر شدن، رنج کشیدن و بهشون خیلی بی‌احترامی شده.

هرا که همسر زئوس بود و زئوس هم روابط متعدد با زنان دیگه داشت، واکنشش در مقابل تمام این اتفاق‌ها خشم و حسادت بود و وقتی که هادس، خدای جهان زیرین، پرسفون رو می‌دزده، واکنش مادرش دیمیتر و خودش هم افسردگی بود. پس خیلی خلاصه می‌تونیم بگیم زنان آسیب‌پذیر براشون رابطه و پیوند مهمه و زنان باکره دستاورد، استقلال شخصیتی و تجربه‌های جدید.

چرا حواس این زنان به همه هست جز خودشون؟

یکی از ویژگی‌های بارز زنان آسیب‌پذیر توانایی تمرکز پراکنده یا گسترده روی موضوعات مختلفه. یعنی ذهن پذیرا و گسترده‌ای که دارن باعث می‌شه به دیگران توجه کنن و حواسشون به همه‌چی باشه، الا خودشون و همین موضوع باعث عدم تمرکز این‌ها روی اهدافشون می‌شه.

بر خلاف زنان باکره که توانایی تمرکز روی یک موضوع، چه درونی و چه بیرونی، داشتن، زنان آسیب‌پذیر این توانایی رو ندارن و هر وقت می‌خوان روی یک چیزی متمرکز بشن، افراد وابسته مثل شوهر، فرزند یا نامزد فکر می‌کنن مورد بی‌توجهی قرار گرفتن و براشون مزاحمت ایجاد می‌کنن تا دست از تمرکز روی یک موضوع، مثلا تحصیل، بردارن و بهشون توجه کنن.

در نتیجه، توجه زیاد به رابطه می‌تونه باعث بشه نیازها، اهداف و خواسته‌های شخصی این زنان در حاشیه قرار بگیره. این همون جاییه که عنوان «حواسشون به همه هست جز خودشون» معنا پیدا می‌کنه. این عدم تمرکز زنان آسیب‌پذیر و رابطه‌محور در محیط اجتماعی و روابط بیرونی براشون گاهی دردسر درست می‌کنه.

چطور می‌شه بین رابطه و خودمون تعادل ایجاد کنیم؟

این زنان برای برقراری تعادل در روان و شخصیت خودشون نیاز دارن که انرژی‌های آرتمیس و آتنا رو در خودشون رشد بدن. آرتمیس می‌تونه به این زنان کمک کنه که دوباره با هدف‌ها و خواسته‌های شخصی خودشون ارتباط بگیرن و آتنا می‌تونه به تمرکز، تصمیم‌گیری و دیدن واقعیت‌های بیرونی کمک کنه. منظور این نیست که زنان آسیب‌پذیر باید ویژگی‌های اصلی خودشون رو کنار بذارن؛ بلکه می‌تونن در کنار رابطه‌محوری، بخش‌های مستقل‌تر و هدف‌محور شخصیت خودشون رو هم رشد بدن.

در واقع مسئله این نیست که رابطه و مراقبت از دیگران چیز بدیه. مسئله وقتی شروع می‌شه که رابطه آن‌قدر مرکز زندگی قرار بگیره که خود فرد، نیازهاش و مسیر شخصی زندگی‌اش رو فراموش کنه.

اگر دوست دارید این الگوها رو عمیق‌تر بشناسید و ببینید هر کدوم از این انرژی‌ها چطور می‌تونن در شخصیت و روابط ما خودشون رو نشون بدن، می‌تونید دوره‌ی «خودشناسی زنان با کهن‌الگوهای یونگی» رو ببینید.

منابع

- جین شینودا بولن، منبع اصلی چارچوب هفت کهن‌الگوی زنانه شامل آرتمیس، آتنا، هستیا، هرا، دیمیتر، پرسفون و آفرودیت.

Goddesses in Everywoman: A New Psychology of Women

- Jean Shinoda Bolen, Goddesses in Everywoman: A New Psychology of Women, Harper & Row.

- برای روایت‌های اسطوره‌ای دیمیتر و پرسفون: هزیود و هومر، در کنار منابع کلاسیک مربوط به اسطوره‌های یونان باستان